|
WYSOCZYZNA ELBLĄSKA I WYBRZEŻE STAROPRUSKIE
Zadziwiająca przyroda, malownicze krajobrazy, rzeźba terenu sprawiająca,
że czujemy się prawie jak w górach, niezwykle bogata historia i wspaniałe
budowle z dawnych wieków. To najkrótsza charakterystyka terenów przyzalewowych
wchodzących w skład Wysoczyzny Elbląskiej, Wybrzeża Staropruskiego
i częściowo Równiny Warmińskiej. Kraina ta obejmuje obszar od Elbląga
przez Tolkmicko, Kadyny, Frombork i Braniewo aż po Kaliningrad w Federacji
Rosyjskiej.
Tu wszystko jest interesujące i niezwykłe. Przejawy twórczości człowieka
- wielkie budowle, dzieła sztuki i dokonane odkrycia naukowe, jak
i natury - głębokie (do 60 m) wąwozy wyżłobione przez rwące potoki,
wielkie głazy, unikatowe zwierzęta i rośliny (szczególnie kilkusetletnie
drzewa). O wartościach przyrodniczych tych ziem i konieczności ich
ochrony świadczy fakt utworzenia "Parku Krajobrazowego Wysoczyzny
Elbląskiej" oraz rezerwatów: "Buki Wysoczyzny Elbląskiej",
"Kadyński Las", "Zatoka Elbląska", "Cielętnik",
"Ostoja bobrów na rzece Pasłęce", "Pióropusznikowy
Jar". Poznanie zasobów Wysoczyzny Elbląskiej i Wybrzeża Staropruskiego
umożliwiają liczne szlaki turystyki pieszej, wodnej, rowerowej (m.in.
rowerowy międzynarodowy R-1 i Kopernikowski) oraz historycznej wiodące
z Elbląga przez Kadyny, Tolkmicko, Frombork do Braniewa, a także do
Malborka, Trójmiasta i Kaliningradu. Cały obszar posiada dobrą bazę
turystyczną i oferuje liczne atrakcje, np.: koncerty organowe, spektakle
plenerowe, międzynarodowe zawody taneczne, wystawy i plenery artystyczne,
możliwość uprawiania żeglarstwa i innych sportów wodnych. Kraina ta
położona jest wzdłuż południowo-wschodniego brzegu Zalewu Wiślanego.
Zalew Wiślany to wielki akwen. W granicach Polski jego powierzchnia
wynosi 328 km2, szerokość waha się od 8 do 11 km, a średnia głębokość
wynosi 2,4 m. W jego wodach żyje 38 gatunków ryb (słonowodnych, słodkowodnych
i dwuśrodowiskowych). Zalew wykorzystywany jest dla rybołówstwa, transportu
towarowego i pasażerskiego. Wody Zalewu umożliwiają połączenie z Wisłą,
Zatoką Gdańską, Mazurami (poprzez rzekę Elbląg i Kanał Elbląski) oraz
z Obwodem Kalinigradzkim. Obszar od Elbląga po Braniewo jest dobrze
skomunikowany z centrum Polski oraz z Federacją Rosyjską, a dalej
z Litwą, Łotwą i Estonią (cztery przejścia graniczne: wodne, kolejowe
i samochodowe). Wkrótce zostanie otwarte wielkie drogowe przejście
graniczne w Grzechotkach. Liczne walory tego obszaru stwarzają bardzo
dobre warunki do inwestowania.
MIASTO ELBLĄG
Początki miasta sięgają 1237 roku (prawa miejskie w 1246 r.). Dzisiejszy
Elbląg to liczące 128 tysięcy mieszkańców miasto - silny ośrodek przemysłowy,
ważny węzeł komunikacyjny, ośrodek szkolnictwa wyższego, centrum usługowe
dla regionu. Znajdują się tu m.in.: liczne obiekty hotelowe i sportowe,
placówki kulturalne, cenne zabytki, przystanie żeglarskie, port morski
towarowy i pasażerski, przejście graniczne. Na turystów czeka bogata
oferta ciekawych imprez i przedsięwzięć kulturalnych (wystawienniczych,
malarskich, poetycko-teatralnych, muzycznych), sportowych (szczególnie
tanecznych) i targowych. Prowadzi stąd wiele interesujących tras turystycznych.
Można wypłynąć statkiem np. do Ostródy przez Kanał Elbląski (z unikalnymi
pochylniami) lub przez Zalew Wiślany do Kaliningradu i innych miejscowości.
O bogatej przeszłości Elbląga świadczy wiele ciekawych obiektów. Wyjątkowe
na skalę europejską jest starannie odbudowywane Stare Miasto. Na uwagę
zasługują również: Katedra pw. św. Mikołaja (XIII w., cenne wyposażenie
i dzieła sztuki), zespół dawnego kościoła i szpitala św. Ducha (dziś
Biblioteka Elbląska z bogatym zbiorem starodruków), Brama Targowa
(XIV w.), były kościół podominikański pw. Najświętszej Marii Panny
(dziś szeroko znane poza Polską Centrum Sztuki Galeria El). Wśród
bogatych zbiorów Elbląskiego Muzeum można obejrzeć kilkaset tysięcy
eksponatów pochodzących z wykopalisk archeologicznych prowadzonych
na Starym Mieście i na terenie dawnej osady TRUSO (VIII-X w., odkryta
w 1982 r. w Janowie koło Elbląga, nad jeziorem Drużno). Elbląg to
nie tylko coraz bardziej znaczący ośrodek turystyczny. Miasto stwarza
doskonałe warunki dla inwestorów. Funkcjonuje tu Specjalna Strefa
Ekonomiczna, na powierzchni 70 ha powstaje Elbląski Park Technologiczny,
są tu dobre rozwiązania komunikacyjne, nowe terminale portowe i modernizowane
szlaki drogowe.
MIASTO I GMINA TOLKMICKO
Tereny gminy zajmują atrakcyjną środkową część południowo-wschodniego
wybrzeża Zalewu Wiślanego. Na obszarze gminy znajduje się szczególnie
piękny "Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej" z dorodnymi
drzewostanami, bardzo urozmaiconymi terenami, bogatą fauną i florą.
Są tu wzgórza porośnięte kilkusetletnim lasem, poprzecinane licznymi
głębokimi wąwozami, którymi płyną malownicze strumienie i potoki.
Krajobraz gminy przypomina miejscami tereny górskie. Znajdują się
tu liczne pomniki przyrody, m.in.: Dąb Bażyńskiego (o obwodzie 10
m) i głaz (o obwodzie 14,5 m) w Kadynach oraz głaz w Świętym Kamieniu
(o obwodzie 14 m). Szczególnie interesujące obiekty historyczne znajdują
się w mieście Tolkmicku oraz w Kadynach, Łęczu, Suchaczu, Krzyżewie
i Chojnowie. Na wybrzeżu Zalewu jest kilka portów i przystani wykorzystywanych
głównie przez rybaków i żeglarzy. Gmina posiada ciekawe tereny pod
inwestowanie, zwłaszcza w pasie przyzalewowym. Przyjazd do gminy Tolkmicko
umożliwia poznanie interesujących obiektów kultury materialnej, niezwykle
bogatej i unikalnej przyrody oraz uprawianie sportów wodnych.
Tolkmicko. Miasto nad Zalewem Wiślanym. Siedziba władz miasta i gminy
z dobrze rozwiniętym rybołówstwem i przemysłem spożywczym. Warto tu
zwiedzić przede wszystkim domy staromiejskie, kościół pw. św. Jakuba
Apostoła (XIV w.), basztę gotycką (XIV w.), kaplicę cmentarną, budynek
stacji kolejowej, wały Tolkmita. Miasto posiada bazę hotelowo-gastronomiczną,
port pasażerski, jachtowy i rybacki.
Kadyny. Osada z bogatą historią i wielką ilością obiektów zabytkowych.
Wśród nich są m.in.: zespół pałacowo-parkowy z oranżerią (XVII w.),
kaplica z 1680 r., klasztor franciszkanów (XVII w.), obiekty stadniny
koni, liczne domy mieszkalne i użytkowe. W Kadynach znajdują się dobre
hotele, gospodarstwa agroturystyczne, zakłady gastronomiczne, dwie
plaże, stadnina koni. Na uwagę zasługuje unikalna przyroda (m.in.
potężne lasy bukowe, jeleń sika oraz wspomniane już - głaz narzutowy
o obwodzie 14,5 m i Dąb Bażyńskiego o obwodzie 10 m). W Kadynach organizowane
są zawody sportowe i plenery artystyczne.
Suchacz. Osada na trasie Kadyny - Elbląg. Posiada piękne miejsca widokowe,
port rybacki, przystań żeglarską oraz kilka budynków zabytkowych.
Chojnowo. To wieś pomiędzy Tolkmickiem a Pogrodziem, słynąca z dużej
ilości niezwykle ciekawych kapliczek.
Łęcze. Wieś z domami podcieniowymi, zabytkowym kościołem, oryginalną
zabudową oraz resztkami wiatraka.
MIASTO I GMINA FROMBORK
Miasto i gmina turystyczno-rolnicza leżąca na pograniczu Wysoczyzny
Elbląskiej, Pobrzeża Staropruskiego i Równiny Warmińskiej. Dominującą
rolę w turystyce odgrywa miasto Frombork określane "Perłą północy"
lub "Grodem Kopernika". Miasto posiada niezwykle ciekawą
historię i liczne unikalne zabytki. Jego lata świetności przypadają
na XVI i XVII wiek. Przez 33 lata żył tutaj i prowadził badania Mikołaj
Kopernik. We Fromborku napisał dzieło De revolutionibus orbium caelestium.
W Katedrze Fromborskiej spoczywają jego prochy. W mieście obowiązkowo
trzeba zwiedzić Wzgórze Katedralne zaliczane do najwyższej klasy światowych
dóbr architektonicznych. W jego skład wchodzą m.in.: wspaniała gotycka
katedra (1388 r., najsłynniejsze w kraju organy, 23 ołtarze, piękne
stalle), dawny pałac biskupi (obecnie Muzeum Mikołaja Kopernika),
dzwonnica zwana Wieżą Radziejowskiego (z planetarium, wahadłem Foucaulta
i tarasem widokowym), Wieża Kopernika, obserwatorium astronomiczne.
Liczne zabytki znajdują się również poza Wzgórzem. To m.in.: kanonie,
neogotycki kościół ewangelicki, budynek Wieży Wodnej (1571 r.), budynek
dawnego szpitala Św. Ducha (XIV-XVII w., dziś Muzeum Medycyny). Frombork
dysponuje dobrą infrastrukturą turystyczną, portem pasażerskim i jachtowym.
Co roku odbywają się tu międzynarodowe festiwale organowe, spektakle
plenerowe, teatralne oraz regaty żeglarskie. Z nadzalewowego klifu
i wież na Wzgórzu Katedralnym można podziwiać rozległe, przepiękne
dalekie krajobrazy. Przez Frombork przebiegają liczne szlaki turystyczne.
Miasto stwarza bardzo korzystne warunki dla inwestorów. Istnieją tu
zasoby naturalne umożliwiające organizację uzdrowiska.
MIASTO BRANIEWO
To miasto założone w XII wieku na Wybrzeżu Staropruskim, przy dolnym
odcinku rzeki Pasłęki, posiada wspaniałą przeszłość naukową, kulturalną
i gospodarczą (od XIV w. istniał tu port z własną flotą). Dziś jest
to ośrodek administracyjny, usługowy i przemysłowy liczący około 20
tysięcy mieszkańców. W Braniewie znajdują się liczne obiekty dziedzictwa
kultury materialnej z dawnych wieków świetności. Na uwagę zasługują
szczególnie: kościół gotycki pw. św. Katarzyny (XIV-XV w.), zespół
klasztorny ss. Katarzynek, barokowy kościół pw. Krzyża Świętego zbudowany
na planie krzyża greckiego (XVIII w.), zespół obiektów dawnego Collegium
Hosianum, układ przestrzenny Starego Miasta, wieża bramna zamku biskupiego,
kościół klasycystyczny (XIX w.), spichlerz o konstrukcji ryglowej,
zabudowania stadniny koni i wiele innych. W pobliżu miasta znajdują
się cenne tereny przyrodnicze, w tym ostoje ptactwa i bobrów. Niezwykle
urokliwa i cenna przyrodniczo jest rzeka Pasłęka. Przez miasto przebiega
szereg tras turystycznych pieszych, rowerowych i wodnych. Na turystę
czeka znaczna baza hotelowa. Inwestorom oferowane są atrakcyjne tereny
pod inwestycje. Rozwojowi Braniewa sprzyjają przejścia graniczne kolejowe
i drogowe oraz dobre skomunikowanie z centrum Polski, Federacją Rosyjską
i dalszymi krajami nadbałtyckimi.
GMINA ELBLĄG
Gmina obejmuje tereny na pograniczu Żuław Wiślanych i Wysoczyzny Elbląskiej,
co sprawia, że skupia w sobie elementy charakterystyczne dla obszarów
gmin nadzalewowych. Na terenie gminy Elbląg znajdziemy unikalne ziemie
żuławskie i tereny wyżynne, depresję i krajobrazy górskie, wyjątkowo
cenną przyrodę, piękne lasy, wielką ilość wód i liczne obiekty dziedzictwa
kulturowego. Znajdują się tu: rezerwat ornitologiczny "Jezioro
Drużno" (221 gatunków ptaków), który ze względu na unikalność
fauny i flory podlega ochronie zgodnie z konwencją RAMSAR oraz wpisany
jest do europejskiej sieci Obszarów Specjalnej Ochrony w programie
NATURA 2000 jako światowe dziedzictwo przyrodnicze, rezerwat ornitologiczny
"Zatoka Elbląska" (222 gatunki ptaków), miejsce pradawnej
osady TRUSO (odkrytej w Janowie pod Elblągiem), ośrodek rekreacyjny
"Mała Holandia", najniższy punkt w Polsce 1,8 m p.p.m. w
Raczkach Elbląskich, a także domy podcieniowe, cmentarze pomennonickie,
obiekty sakralne. Jedną z wyjątkowych atrakcji stanowi rejs Kanałem
Elbląskim z Elbląga do Ostródy - płynące statki pokonują 100-metrową
różnicę poziomów terenów dzięki unikatowym w skali światowej pochylniom.
W ciszy i spokoju można też uprawiać sporty wodne i wędkarskie na
licznych kanałach (m.in. Kanał Jagielloński) i rzekach (m.in. Nogat,
Fiszewka, Elbląg). Na terenie gminy znajdują się różne szlaki turystyczne,
hotele, motele i gospodarstwa agroturystyczne. Siedzibą władz gminy
jest miasto Elbląg. Inwestorom gmina oferuje atrakcyjne tereny. Gmina
skupia duży potencjał usługowo-wytwórczy głównie w bezpośrednim sąsiedztwie
Elbląga.
|
