Region
Zalew Wiślany
O Związku
Porty nad Zalewem
Żeglarstwo
Parki i rezerwaty
Szlaki turystyczne
Imprezy w regionie
Zdjęcia
E-mail

Gminy
Braniewo
Elbląg, gmina
Elbląg, miasto
Frombork
Krynica Morska
Nowy Dwór Gdański
Stegna
Sztutowo
Tolkmicko
Kaliningrad

Mapy
Zalew Wiślany - ogólna



Zalew Wiślany - szlaki turystyczne



Bażantarnia - szlaki turystyczne



Polska




SZLAKI I ATRAKCJE TURYSTYCZNE

Mapa Zalew Wiślany - szlaki turystyczne

Tereny gmin nadzalewowych obfitują nie tylko w niezwykłe walory krajoznawczo-przyrodnicze, ale też w ciekawe miejsca i unikatowe zabytki. Z myślą o turystach pragnących poznać atrakcje tego regionu wytyczone zostały interesujące szlaki piesze, rowerowe, wodne, kolejowe i samochodowe.

SZLAKI ZNAKOWANE

  1. Szlak żółty - EL-2103-Y - "Jantarowy"

    Szlak ten na całej swojej długości jest fragmentem Międzynarodowego Szlaku Dalekobieżnego Pieszego "E-9" o przebiegu: Atlantyk, Morze Północne, Morze Bałtyckie (Świnoujście, Koszalin, Hel, Gdańsk, Elbląg, Frombork, Braniewo). Przebieg szlaku Jantarowego: Mikoszewo, Jantar, Stegna, Sztutowo, Kąty Rybackie, Skowronki, Przebrno, Krynica Morska-latarnia, Wielbłądzi Grzbiet, Krynica Morska Port. Całkowita długość szlaku wynosi 52 km.

    • Mikoszewo - tu znajduje się czynna w sezonie letnim przeprawa promowa do Świbna oraz stacja nieczynnej kolejki wąskotorowej "Prawy Brzeg Wisły".
    • Jantar - to znane kąpielisko morskie.
    • Stegna - to drugie, po Krynicy Morskiej, centrum wypoczynku na Mierzei Wiślanej. Warto tu zobaczyć kościół z barokowym wystrojem wnętrza i słynnymi organami. Znajduje się tu także węzeł nieczynnej kolejki wąskotorowej.
    • Sztutowo - tu mieścił się obóz koncentracyjny - obecnie Muzeum Stutthof.
    • Kąty Rybackie - to kolejne kąpielisko morskie. Warto tu zobaczyć Rezerwat kormorana czarnego.
    • Skowronki - to wieś letniskowa.
    • Przebrno - to osada rybacka, część Krynicy Morskiej. W pobliżu utworzono rezerwat przyrody "Buki Mierzei Wiślanej".
    • Krynica Morska - to największe centrum wypoczynkowe na Mierzei Wiślanej. Znajduje się tu przystań żeglugi pasażerskiej, latarnia morska (26,5 m wysokości) i wiele obiektów z zabudowy przedwojennej. W pobliżu, na wydmie Wielbłądzi Grzbiet znajduje się punkt widokowy.Wędrując Międzynarodowym Szlakiem Dalekobieżnym Pieszym "E-9", należy przepłynąć statkiem lub wodolotem do Elbląga i kontynuować wędrówkę odcinkiem szlaku czerwonego "Kopernikowskiego".
  2. Szlak czerwony - EL-06-c - "Kopernikowski"
    Kościół Próchnik

    Szlak ten prowadzi z Torunia do Olsztyna, a jego fragment na trasie Elbląg - Braniewo jest ostatnim (na razie) odcinkiem Międzynarodowego Dalekobieżnego Szlaku Pieszego "E-9". Przebieg szlaku od Elbląga: Elbląg-miasto, Elbląg-Bażantarnia, Jagodnik, Próchnik, Łęcze, Suchacz, Kadyny, Tolkmicko, Frombork, Braniewo.

    • Elbląg - to miasto z 750 letnią historią i ciekawymi zabytkami.
    • Bażantarnia - to piękny park leśny Elbląga. Most Jagodnik
    • Jagodnik - wieś na szlaku z pięknym mostem z 1925 r. oraz obeliskiem ku czci mieszkańców poległych w I wojnie światowej.
    • Łęcze - jest jednym z najstarszych miejsc osadnictwa na ziemi elbląskiej. Zachowały się tu kościół z połowy XVIII wieku, nieliczne już chaty podcieniowe oraz skorupa wiatraka holenderskiego. Za wsią szlak przechodzi przez potężne grodzisko. Na terenie grodziska znajduje się głaz z inskrypcją upamiętniającą archeologa prof. Roberta Dora. Wiatrak - Łęcze
    • Suchacz - dawniej wieś letniskowa. Zachował się tu budynek dawnego hotelu "Zameczek nad Zatoką" (obecnie szkoła). W pobliżu budynku stoi obelisk poświęcony Carlowi Pudorowi.
    • Kadyny - to wieś o bogatej historii, z pięknym barokowym pałacem i zachowanymi zabudowaniami folwarcznymi. Rośnie tu także wspaniały 1000-letni Dąb Bażyńskiego. Na wzgórzu odbudowywany jest klasztor franciszkański. W pobliskich Pagórkach zachował się obelisk upamiętniający pierwszą wizytę cesarza Wilhelma II w Kadynach. Wały Tolkemita - to największe grodzisko zachowane na terenie Wysoczyzny Elbląskiej.
    • Tolkmicko - to miasto i port na Zalewem Wiślanym, gdzie warto zobaczyć piękny budynek dworca Kolei Nadzalewowej i kościół gotycki z XIV wieku.
    • Święty Kamień - to potężny głaz narzutowy leżący w wodach Zalewu Wiślanego. Obwód głazu ok. 13,80 m. Jest doskonale widoczny z pociągu Kolei Nadzalewowej.
    • Frombork - to "miasto Kopernika". Posiada liczne zabytki m.in. katedrę z XIV wieku ze słynnymi organami. Ciekawostką na Wzgórzu Katedralnym jest wahadło Foucaulta w Wieży Radziejowskiego. Kościół Św. Krzyża w Braniewie
    • Braniewo - to miasto nad Pasłęką. Wśród zabytków godne uwagi są m.in. kościół św. Katarzyny i kościół św. Krzyża. Ciekawy jest układ przestrzenny starego i nowego miasta. Atrakcją Braniewa jest najmniejszy w Polsce ogród zoologiczny umieszczony w dawnej fosie.
  3. Szlak niebieski - EL-2106-N - "Nadwiślański"

    Przebieg szlaku: Sztum - leśniczówka Wilki - Biała Góra - Piekło - rezerwat "Mątowy" - Mątowy Małe - Mątowy Wielkie - Most Knybawski - Lisewo - Boręty - Palczewo - Nowa Cerkiew - Ostaszewo - Żuławki - Drewnica - Mikoszewo. Całkowita długość szlaku wynosi 76 km.

    • Sztum - to miasto położone w bezpośrednim sąsiedztwie jezior: Barlewickiego i Sztumskiego.
    • Biała Góra - to śluza oddzielająca Nogat od Wisły, zbudowana na początku XX w., czynna do dziś. Wiatrak koźlak - Drewnica
    • Lisewo - to wieś położona przy wale wiślanym, nieopodal przyczółków mostów tczewskich.
    • Palczewo - to wieś położona wzdłuż starego wału wiślanego. Zachował się tu wiatrak holenderski murowano-drewniany z pierwszej połowy XIX w. Wiatrak - Palczewo
    • Drewnica - to jedna z ciekawszych miejscowości na szlaku niebieskim - żywy skansen budownictwa drewnianego. Zachował się tu m.in. drewniany wiatrak z XVIII w.
    • Mikoszewo - jest punktem końcowym szlaku. Działa tu przeprawa promowa do Świbna. W pobliżu znajduje się rezerwat "Mewia Łacha".

Bażantarnia Elbląska

SZLAKI ELBLĄSKIEJ BAŻANTARNI

Historia Bażantarni, jako parku i miejsca wypoczynkowego, sięga początków XIX wieku. Położony blisko miasta kompleks leśny z wieloma jarami, ścieżkami i strumykami zachęcał do wędrówek i spacerów. Zbudowane tu: zajazd Vogelsang (obecna restauracja Myśliwska) i muszla koncertowa stworzyły zaplecze do wypoczynku na odpowiednim poziomie. Dzisiejsza Bażantarnia zajmuje obszar ok. 370 ha. Wytyczono tu piękne znakowane szlaki turystyczne.

  1. Szlak czerwony - EL-06-c - "Kopernikowski"
    Bażantarnia - szlaki turystyczne

    Na odcinku w Bażantarni bierze on swój początek przy restauracji Myśliwska, prowadzi dalej wzdłuż Srebrnego Potoku obok mostku Elewów i Parasola, przez Górę Jagiellońską do parkingu obok gajówki w Dąbrowie. Długość szlaku wynosi 4,5 km, a średni czas przejścia - ok. 1,5 godz.

  2. Szlak niebieski - EL-2101-n - "Okrężny" - podzielony jest na dwa odcinki:
    a) szlak niebieski - "Leśny" - łatwy; biegnie od restauracji Myśliwska leśną drogą do Dąbrowy i dalej do Parasola, o długości 3,6 km, a średni czas przejścia wynosi 1 godz.
    b) szlak niebieski - "Górski"- trudny, miejscami bardzo trudny; biegnie od Parasola licznymi jarami, wąwozami i wzgórzami przez Górę Ludową, Czarci Jar, Górę Sowią, Urwisko Krystyny do restauracji Myśliwska. Długość tego odcinka wynosi 6,4 km, a średni czas przejścia - ok. 2,5 godz.
  3. Szlak zielony - EL-2102-z - "Ścieżka Jaszczurek"
    Jego początek znajduje się przy węźle szlaków, przed restauracją Myśliwska. Dalej szlak biegnie przez Belweder i Parasol do Stagniewa. Długość szlaku - 7 km, średni czas przejścia - ok. 2 godz.
  4. Szlak żółty - EL-2104-y - "Okólny"
    Mostek Elewów Swój początek bierze przy pomniku przyrody, obok mostku na rzece Kumieli (w pobliżu pętli tramwajowej linii nr 2 przy ul. Marymonckiej). Dalej biegnie obok starego młyna (dawna Hamernia), przez mostek Elewów i obok cmentarza na Dębicy. Kończy swój bieg przed restauracją Myśliwska. Szlak określany jest jako łatwy, jego długość wynosi 9 km, a średni czas przejścia - ok. 3 godz.

SZLAKI WODNE

Obszary wokół Zalewu Wiślanego to wymarzone miejsce dla turystyki żeglarskiej, kajakowej czy motorowodnej. Tereny te, dzięki wytyczonym szlakom wodnym na Zalewie Wiślanym oraz na gęstej sieci żuławskich rzek i kanałów żeglownych połączonych z Kanałem Elbląskim, umożliwiają dopłynięcie do większości ważniejszych miejscowości i odbycie ciekawych wycieczek kajakami, jachtami, statkami żeglugi pasażerskiej i wodolotami. Tu, nad Zalewem Wiślanym, znajduje się szereg portów i przystani przyjmujących większe i mniejsze jednostki pływające: Elbląg, Kamienica Elbląska, Suchacz, Tolkmicko, Frombork, Nowa Pasłęka, Krynica Morska, Kąty Rybackie.

Istnieje możliwość przepłynięcia trasy z Gdańska przez Elbląg do Iławy, a także z Gdańska przez Nowy Dwór Gdański, Elbląg i Zalew Wiślany do Kątów Rybackich:


KANAŁ ELBLĄSKI

Kanał Elbląski - maszynowniaWarto również wyruszyć w podróż statkiem z Elbląga przez jezioro Drużno i Kanał Elbląski do Ostródy. Idea budowy unikatowego w skali światowej kanału łączącego nisko położone Jezioro Drużno z wysoczyznowym obszarem Pojezierza Iławskiego sięga początków XIX wieku. W 1825 roku niemiecki inżynier Georg Jacob Steenke przedstawił pierwszy realny projekt tej budowli hydrotechnicznej. Do realizacji przystąpiono w roku 1848. Jezioro Drużno (0,3 m n.p.m.) i Jezioro Piniewskie (99,5 m n.p.m.) połączono systemem czterech pochylni i pięciu drewnianych śluz.

Kanał Elbląski - statek na pochylni

Różnicę wysokości (blisko 100 m) i odległości (łącznie 21,5 km) pomiędzy tymi jeziorami statki i jachty mogą pokonywać na drezynach po specjalnie skonstruowanych szynach. Trasę uruchomiono w 1860 roku. W latach 1874-1881 w miejsce drewnianych śluz zbudowano piątą pochylnię Całuny Nowe. Obecnie Kanał, poprzez niezwykle ciekawe pochylnie oraz liczne i piękne jeziora, łączy Elbląg z Ostródą, a długość tej trasy wynosi 127,5 km.

Kanał Elbląski - pochylnia Buczyniec

Przebieg trasy: Elbląg - Jezioro Drużno (0,3 m n.p.m.) - Pochylnia Całuny Nowe - Pochylnia Jelenie - Pochylnia Oleśnica - Pochylnia Kąty - Pochylnia Buczyniec - Jezioro Piniewskie (99,5 m n.p.m.) - Jezioro Sambród - Małdyty - Jezioro Ruda Woda (Duckie) - Jezioro Ilińsk (Jelonek) - śluza Miłomłyn - śluza Zielona - Jezioro Drwęckie - Ostróda.


W okolicach Kanału warto odwiedzić m.in.:
    Wiatrak - Lepno
  • Drulity - jest tam piękny, odremontowany pałac.
  • Jelonki - ozdobą tej wsi są chaty podcieniowe; jest tu też obelisk poległych w I wojnie światowej.
  • Lepno - tu stoi skorupa wiatraka holenderskiego.
  • Barzyny - w pięknym parku znajduje się pałac z XVII w.

SZLAKI KOLEJOWE

  1. Kolej Nadzalewowa

    W roku 1897 rozpoczęto pierwsze prace przy budowie Kolei Nadzalewowej (Haffuferbahn - HUB), która miała połączyć Elbląg z Królewcem. Była to prywatna inwestycja towarzystwa akcyjnego z Królewca. W maju 1899 r. oddano do użytku odcinek Elbląg - Frombork, a we wrześniu tego roku odcinek Frombork - Braniewo. W tym czasie oddano też do użytku dworzec Elbląg Miasto i dworzec Elbląg Angielskie Źródło. Dworzec Elbląg Miasto łączyła z dworcem wschodnim linia kolejowa biegnąca przez miasto. Linia ta istniała do początku lat 80-tych naszego stulecia. Zlikwidowano ją po wybudowaniu w latach 1975-1982 obwodnicy łączącej stację Elbląg (dawny Dworzec Wschodni) ze stacją Elbląg Zdrój.

    Dworzec kolejowy - Tolkmicko

    Główną stacją na trasie HUB było Tolkmicko. Do dziś zachowany jest piękny budynek dworca. Stacja końcowa czyli Braniewo Górna Brama miała połączenie z dworcem państwowej kolei wschodniej w Braniewie. Linia Kolei Nadzalewowej obsługiwała ruch osobowy i towarowy. W latach 30-tych przewoziła ponad 400 tys. pasażerów i 250 tys. ton towarów.

    Oprócz lokalnego ruchu osobowego w latach międzywojennych kursowały tu w ciągu całego roku także pociągi turystyczne Niemieckich Kolei Państwowych, jadące przez Tolkmicko i Braniewo do Królewca. W Tolkmicku miały połączenie z promem do Krynicy Morskiej. Po roku 1945 linia Kolei Nadzalewowej utraciła połączenie z Królewcem i stała się linią o znaczeniu lokalnym. Obecnie pociąg rusza ze stacji Elbląg (dawny Dworzec Wschodni) i obwodnicą dociera do stacji Elbląg Zdrój (dawny dworzec Elbląg Angielskie Źródło). Dalej mija przystanki Rubno Wielkie, Jagodno, Kamienica Elbląska, Nadbrzeże i dociera do Suchacza. Następnym przystankiem są Kadyny. Jadąc dalej z Tolkmicka do Fromborka widać z pociągu leżący w wodach Zalewu Wiślanego potężny głaz narzutowy - Święty Kamień. W Braniewie pierwszą stacją jest Górna Brama, a następną - Braniewo. Tu linie Kolei Nadzalewowej i Kolei Wschodniej łączą się. Od kilku lat znowu istnieje możliwość dojazdu do Królewca - w Braniewie odbywa się odprawa celna.

  2. Kolejka Wąskotorowa

    Historia kolei wąskotorowych na Żuławach sięga końca XIX wieku. Cały system wąskotorówki, po obu stronach Wisły, ukończony został w latach 1898-1912, by od 1913 r. stać się "Zachodnio- pruską Koleją Lokalną, Tow. Akc." Była to jedna z największych kolei lokalnych na terenie Prus. Liczyła, łącznie z bocznicami, ponad 300 km. Cechami charakterystycznymi tej kolei były: przeprawa promowa na Wiśle w Świbnie, którą transportowano całe pociągi zapewniając połączenie obu brzegów bez przesiadki oraz kursujący w drugiej połowie lat trzydziestych wąskotorowy pociąg pospieszny z Gdańska do Malborka przez Stegnę i Nowy Dwór Gdański.

    Kolej wąskotorowa Most zwodzony Rybina

    W czasie II wojny światowej przedłużono linię Gdańsk - Stegna do Krynicy Morskiej, likwidując jednocześnie połączenie Nowy Dwór Gdański - Stegna. Po wojnie, po kilku latach eksploatacji, kolej stopniowo zaczęto zamykać. W 1953 roku wyłączono z ruchu odcinek Stegna - Krynica Morska. Ostatnie odcinki Nowy Dwór Gdański - Rybina - Stegna oraz Stegna - Sztutowo i Stegna - Mikoszewo zostały zamknięte w 1998 r.

    15 sierpnia 2003 r. ze stacji PKP w Nowym Dworze Gdańskim wyruszyła po kilkuletniej przerwie w kurs Żuławska Kolejka Dojazdowa. Rekatywowanie żuławskiej kolejki wąskotorowej było możliwe dzięki staraniom samorządów powiatowych i gminnych Stegny i Sztutowa oraz Pomorskiego Towarzystwa Miłośników Kolei Żelaznych z Gdyni. Dzięki ich zaangażowaniu, Żuławom i Żuławiakom przywrócony został element ich wiekowej tradycji. Kolejka "Żuławianka" systematycznie będzie kursować na trasie Nowy Dwór Gdański - Stegna - Sztutowo - Mikoszewo od roku 2004. Dostępnych będzie 5 wagonów, z czego cztery - 45 miejscowe, a jeden - 32 miejscowy odkryty - letni.

    Wszelkich informacji o kolejce udziela:
    JAROSŁAW LIPIŃSKI - Prezes Pomorskiego Towarzystwa Miłośników Kolei Żelaznych w Gdyni (Tel. 0602-73-53-55; email: ptmkz@wp.pl).

MENNONICI NA ŻUŁAWACH

Cmentarz mennonitów - Władysławowo

Polska w połowie XVI wieku była jednym z najbardziej tolerancyjnych państw w Europie, dlatego osiedlili się tu, przede wszystkim na Żuławach, a później w dolinie Wisły, prześladowani w Holandii mennonici. Ich religią była praca i na tej bazie wytworzyli kulturę o bardzo surowych obyczajach. Przyzwyczajeni w swojej ojczyźnie do walki z wodą, usprawnili na Żuławach system odwadniania, budowania kanałów i tam. Na zmeliorowanych gruntach prowadzili intensywną gospodarkę rolną. Pozostały po nich domy podcieniowe typu holenderskiego, kościoły, cmentarze z charakterystycznymi stelami oraz wiatraki.

Cmentarz mennonitów - Stogi

Unikatowe zabytkowe zespoły domów podcieniowych i zagród holenderskich można spotkać we wsiach: Drewnica, Żuławki, Lubieszewo, Wikrowo i Tropy Elbląskie. Zachowane cmentarze mennonickie z charakterystycznymi nagrobkami znajdują się w Wikrowie, Władysławowie, Piaskach, Stogach (k. Malborka) i Tropach Elbląskich. Natomiast w Jeziorze i na Wyspie Spichrzów w Elblągu można zobaczyć dawne kościoły mennonickie.

Stele mennonickie - Wiktorowo Wiatrak - Wikrowo

Najciekawsze obiekty zbudowane przez mennonitów to wiatraki. Jednym z najpiękniejszych w okolicach Zalewu Wiślanego jest wiatrak w Wikrowie. Drewniana konstrukcja umieszczona jest na budynku gospodarczym. Pozostałości wiatraka murowanego można obejrzeć we wsi Łęcze. W okolicach Kanału Elbląskiego, w miejscowości Lepno można obejrzeć murowany wiatrak holenderski, który wewnątrz posiada jeszcze urządzenia młyńskie, a na zewnątrz są widoczne pozostałości skrzydeł. Równie piękne wiatraki znajdują się na trasie szlaku nadwiślańskiego w Palczewie (murowany) i Drewnicy (drewniany wiatrak przemiałowy tzw. koźlak).