NOWY DWÓR GDAŃSKI - HISTORIA MIASTA

Od pokoju toruńskiego w 1466 r. Nowy Dwór i okolice stanowiły królewszczyznę i wchodziły w skład ekonomii malborskiej. W 1570 r. bankier gdański, Szymon Loitz wzniósł na lewym brzegu Tugi dwór, później przebudowany na zameczek. Na prawym brzegu powstała osada, w której zamieszkali głównie koloniści holenderscy (Olendrzy). W latach 1578-1624 Nowy Dwór był dzierżawiony przez Wejherów, a w latach 1680-1732 należał do rodu Sobieskich. Do rozbiorów Nowy Dwór był siedzibą starostwa w województwie malborskim. W 1772 r. znalazł się pod zaborem pruskim, a jego niemiecka nazwa brzmiała Tiegenhof. Dopiero w 1880 roku Nowy Dwór Gdański otrzymał prawa miejskie. W okresie międzywojennym leżał w granicach Wolnego Miasta Gdańska, w powiecie Wielkie Żuławy. W 1945 r. część zabudowy uległa zniszczeniu. Miasto cechuje się nieregularną siecią uliczną, brakiem historycznego układu i rynku. Brak jest starszych historycznie budowli. Zameczek Wejherów uległ zniszczeniu. Na jego fundamentach wzniesiono kościół ewangelicki, później także zniszczony.

Kalendarium ważniejszych wydarzeń:

2500 -1700 p.n.e. - pierwsze ślady osadnictwa na Żuławach
XIII w. - pierwsze wczenośredniowieczne osady na terenie wsi Orłowo, Lubieszewo, Żelichowo
XIV w. - Żuławy trafiają pod panowanie Zakonu Krzyżackiego, następuje intensywna kolonizacja i rozwój Delty Wisły. Początek zorganizowanych prac melioracyjnych. Lokacja wsi Lubieszewo, Żelichowo, Rakowiska, Kmiecin, Tuja, Rychnowy, Orłowo, Marzęcino
1407 - "Die gemeine Landtafel" - dokument, który wprowadzał administrację o charakterze samorządowym. Jej obowiązkiem była dbałość o właściwy stan urządzeń melioracyjnych
1466 - W wyniku pokoju toruńskiego Żuławy powracają pod panowanie polskie
1562 - Druga fala osiedleń. Na Żuławy sprowadzają się mennonici. W ciągu 100 lat osuszyli oni całkowicie Żuławy
1569 - Powstaje niezależna ekonomia nowodworska. Nad Tugą zostaje wybudowany zamek, przebudowany z rezydencji Loitzów
1579 - Dzierżawę nowodworską otrzymuje starosta pucki Ernest Wejher
1600 - Po wschodniej stronie Tugi powstaje osada targowa, gdzie swoją działalność rozpoczynają mennonici
1626 - Inwazja szwedzka na południowe wybrzeże Bałtyku. Ekonomia Nowodworska przeszła we władanie szwedzkie
1680 - powrót dzierżawy nowodworskiej do polskiego króla Jana II Sobieskiego
XVII w. - Kolonizacja okolic wsi Jazowa przez niemieckich osadników
XVIII w. - Do wsi Gozdawa, Podwale, Orliniec, Solnica i Osłonka przybywają osadnicy w ramach akcji prowadzonej przez miasto Elbląg
1772 - W wyniku pierwszego rozbioru Polski Nowy Dwór Gdański znalazł się pod zaborem pruskim
1776 - Powstaje fabryka wódek gatunkowych znana przede wszystkim ze słynnej jałowcówki Machandel. Założycielem fabryki jest Peter Stobbe
1833 - Na gruzach zburzonego zamku wybudowany zostaje kościół ewangelicki
1852 - Powstanie świątyni katolickiej
1859 - Nowy Dwór Gdański otrzymuje status osady targowej
1880 - 6 września Nowy Dwór Gdański otrzymuje od cesarza Wilhelma I prawa miejskie, które wchodzą w życie rok później 1 kwietnia 1881
1896 - Cesarz niemiecki Wilhelm II zatwierdza herb i flagę miasta
1920 - Nowy Dwór Gdański zostaje siedzibą władz powiatu w granicach Wolnego Miasta Gdańska W Nowym Dworze istnieje polska placówka celna
1939 - Żuławy zostają włączone do Niemiec
1945 - Zatopienie Żuław przez wycofujące się wojska niemieckie. Następuje powrót regionu do Polski i nowa akcja osiedleńcza
1948 - Zakończenie osuszania zalanych i zdewastowanych Żuław
1954 - Utworzenie powiatu gdańsko-nowodworskiego
1975 - Likwidacja powiatu i utworzenie gminy w obecnym kształcie. Gmina należy do województwa elbląskiego
1990 - Pierwsze po wojnie wolne wybory samorządowe
1996 - Ustanowienie nowego herbu i flagi gminy
1999 - Po kolejnej zmianie administracyjnej Nowy Dwór Gdański przechodzi ponownie pod władanie Gdańska. Powstaje województwo pomorskie, a w Nowym Dworze Gdańskim siedzibę ma powiat nowodworski