Odcinek II: Kadyny - Tolkmicko - Chojnowo - Krzyżewo - Frombork (27,5 km) (MAPKA)

Z Kadyn Nadzalewowa Trasa Rowerowa prowadzi dolnym tarasem. Rozpoczynamy podróż na skrzyżowaniu dróg lokalnych z drogą główną w centrum wsi. Jedziemy w kierunku Zalewu Wiślanego, po lewej stronie mijamy dobrze zachowane murowane budynki bliźniacze osiedla robotniczego. Wjeżdżamy do lasu.

W lesie skręcamy w prawo i drogą gruntową równoległą do torów kolejowych jedziemy przez las, dalej przez rolnicze tereny nizinne dojeżdżamy do wsi Lipnik. Droga gruntowa w dni słotne jest dość trudna , rower zagłębia się w mało stabilnym gruncie. Wyjeżdżamy z lasu. Rozpościera się przed nami wspaniały widok na porośnięte lasami wzgórza Wysoczyzny Elbląskiej.

Od Lipnika wjeżdżamy na drogę Elbląg - Tolkmicko. Niewielki odcinek jedziemy wygodną drogą asfaltową, lecz musimy uważać na poruszające się tu samochody. Mijamy prywatną rezydencję ze stadniną koni. Za ogrodzeniem skręcamy na drogę boczną.

Droga pnie się w górę i prowadzi do wsi Ogrodniki. Pokonujemy na odcinku 1800 m wysokość około 80 m. Początkowy odcinek drogi biegnie skrajem lasu. Po jednej stronie towarzyszy nam ogrodzenie metalowe obsadzone tujami. Za ogrodzeniem widać pięknie utrzymany teren nowo założonego parku z centralnie położoną rezydencją. Tak obiekty kubaturowe, jak i teren parku są dobrze utrzymane, budzą wielkie zainteresowanie przechodniów. W przyszłości wgląd w teren prywatny będzie niemożliwy. Dalej droga chowa się w lesie. Przed lasem przystajemy i oglądamy się za siebie. Rozpościera się stąd przepiękny widok na Zalew Wiślany i teren tarasu dolnego u podnóża Wysoczyzny. Za każdym razem taki widok zachwyca i wzrusza swym pięknem.

Przez las dojeżdżamy do zabudowań Białej Leśniczówki, która po niedawnym remoncie wygląda okazale. Na tle zielonego lasu odbija się biel ścian z konstrukcją ryglową malowaną na brązowo. Przed leśniczówką stoi piękny dąb, który swoją koroną okrywa wejście do leśniczówki. Jest tu świetne miejsce na krótki odpoczynek po trudnej drodze pod górę. Dalej posuwamy się w kierunku południowym, droga teraz wznosi się nieznacznie. Skręcamy w las w drugą drogę po stronie północnej. Ścieżką przez las przedzieramy się do wytyczonej drogi gruntowej biegnącej ze wsi Ogrodniki do Tolkmicka. Najtrudniejszym do pokonania odcinkiem jest właśnie ten odcinek o dużej deniwelacji, pocięty jarami. Po dotarciu do drogi Ogrodniki - Tolkmicko można na chwilę stracić orientację.

Znajdujemy się na skrzyżowaniu czterech dróg leśnych podobnie wyglądających. Wybieramy drogę na wprost - to właściwa droga, którą dotrzemy do Tolkmicka. Droga biegnie w dół przez las, posiada nawierzchnię gliniasto-kamienistą. W dni pogodne jest twarda lecz wyboista. Droga posiada dość duże nachylenie zgodne z kierunkiem jazdy, trzeba na niej uważać i nie rozpędzać się zbytnio. Zjeżdżamy w dół, drzewa migają w tempie oszałamiającym. W dni deszczowe należy uważać, ponieważ z góry spływają potoki wody rzeźbiące koleiny i odkrywające kamienie. Rozmiękczona glina jest bardzo śliska, łatwo o wywrotkę. Ten odcinek drogi przez las (od zjazdu z drogi głównej do Tolkmicka) ma charakter drogi górskiej lub wytyczonej dla uprawiania "crossu". Jest to bardzo trudny, lecz wspaniały,odcinek o niepowtarzalnych wrażeniach. Zapach lasu, wdychane czyste powietrze przy zwiększonym zapotrzebowaniu na tlen sprawiają, że człowiek czuje się wyjątkowo.
Dojeżdżamy na skraj lasu, nachylenie drogi zmniejsza się, wjeżdżamy na tereny łąk i upraw sadowniczych charakterystycznych dla okolic Tolkmicka, znanego zagłębia sadowniczo-ogrodniczego.

Wjeżdżamy do miasta, po jednej stronie mijamy zabudowę jednorodzinną, po drugiej (prawej) jeziorko, kąpielisko miejskie Tolkmicka. Kąpielisko utworzone jest poprzez poszerzenie rzeki Stradanki, zbierającej wodę z cieków i potoków leśnych tej części Wysoczyzny. Wjeżdżamy na ulicę , która dochodzi do południowej obwodnicy miejskiej. Dojeżdżamy nią do ulicy Świętojańskiej, skręcamy w stronę centralnej części miasta. W Tolkmicku chwilę się zatrzymujemy. Zwiedzamy miasto, w tym tereny portowe.

Z miasta wyjeżdżamy ul. Morską. Wjeżdżamy do lasu drogą gruntową w kierunku Chojnowa. Przed leśniczówką mijamy po lewej stronie nieczynne pole campingowe. Do leśniczówki dojeżdżamy utwardzoną drogą. Dalej przez las jedziemy drogą gruntową.
W odległości ok. 500 m w bok w wodach Zalewu znajduje się Święty Kamień - głaz będący pomnikiem przyrody. Warto zboczyć z drogi i zobaczyć tą osobliwość.

Trasa rowerowa odbija od Szlaku Kopernikowskiego i skręca w prawo. Jadąc przez las, który dostarcza nam przyjemnych wrażeń wzrokowych i aromatycznych, wydostajemy się na jego skraj. Warto zatrzymać się w tym miejscu by rozkoszować się panoramą Wysoczyzny Elbląskiej (lub skręcić w prawo, gdzie około 300 m dalej znajdują się ślady grodziska). Droga dalej prowadzi nas przez pola. Musimy liczyć się z tym, że po deszczach przejazd może być utrudniony i konieczne będzie prowadzenie roweru. Około 1 godziny po wyjeździe z Tolkmicka (nie licząc zatrzymywania się) dojeżdżamy do przepięknej, uroczej wsi Chojnowo. Warto ją zwiedzić.

Dalej udajemy się w kierunku wsi Krzyżewo. Z Chojnowa wjeżdżamy w las, w którym jest wiele krętych ścieżek i ścieżynek. Musimy bacznie badać mapę, by nie zboczyć z trasy. Trasa przecina drogę główną Elbląg - Frombork na wprost wjazdu do wsi Krzyżewo. Jak sama nazwa wskazuje, Krzyżewo jest to miejscowość będąca odzwierciedleniem charakteru wsi dawnej Warmii - obszaru dominacji wiary i kultury katolickiej - pełna przepięknych krzyży i kapliczek. Na pewno warto zatrzymać się tu na dłużej.

Z Krzyżewa leśną drogą dojeżdżamy do drogi Krzywiec - Frombork, która od wsi Nowiny jest asfaltowa. Z drogi tej, jak kadry w filmie, ukazuje się nam fromborska Katedra i Wieża Radziejowskiego. Droga wspina się w górę i opada w dół. Zachwyt budzą coraz to nowe ukazujące się widoki na Wzgórze Kopernika. Rozpościerają się dalekie panoramy, gdzie widać Zalew i Mierzeję, wprawiają w zachwyt pojawiajace się nagle pomiędzy wzgórzami widoki. W radosnych nastrojach dojeżdżamy do Fromborka.

Na odcinku tym warto zwiedzić:

Miasto Tolkmicko - przywileje miejskie otrzymało około 1300 r. Założenie urbanistyczne powstało w oparciu o typowy plan małych miast zakonnych. W centrum znajduje się kwadratowy rynek z dominantą kościoła. W przeszłości rozwój gospodarczy miasta był znaczny. Było tu centrum budowy frachtowców i innych statków towarowych znanych w całym basenie Morza Bałtyckiego. Przed I wojną światową kotwiczyło w porcie tolkmickim do 120 żaglowców. Miasto przeżyło kilka kataklizmów, w tym trzy pożary w 1550 r., 1634 r. i w 1694 r. W roku 1710 miasto nawiedziła epidemia dżumy.

W czasie II wojny miasto w 60 % zostało zniszczone. Najbardziej ucierpiał port, który nigdy nie powrócił do XIX - wiecznej wielkości. Do dziś zachowały się budynki staromiejskie z XVIII/XIX w. przy ulicach: Jagiellońskiej, Kościelnej, Świętojańskiej i Nadrzecznej; kościół parafialny p.w. Św. Jakuba Apostoła, gotycki z XIV w.(po spaleniu odbudowany); baszta gotycka na ul. Basztowej z XIV w. oraz towarzyszące jej mury obronne; barokowa kaplica cmentarna z 1738 r. przy ul. Szkolnej oraz kapliczka przydrożna z XVII/XVIII w.; stacja kolejowa - budynek z XIX/XX w.; urządzenia portowe z XIX w. (częściowo zachowane). Około 2 km na południe od miasta zachowały się wały i fosy. Na wzgórzach miasta, po jego wschodniej stronie, znajduje się miejsce widokowe na Zalew Wiślany.

Wały Tolkmita - dawne grodzisko, wg legendy związane z Tolko i Mitą (rodzeństwem), od których wzięła się nazwa Tolkmicko.

Święty Kamień - ogromny głaz narzutowy znajdujący się w wodach Zalewu, w odległości około 30 metrów od brzegu - pomnik przyrody. Legenda mówi, że na tym kamieniu oddawano ofiary pruskiemu bogu Churcho. Były to ofiary z ryb, składane w podziękowaniu za udane połowy i dla wybłagania dobrej pogody i pomyślności na wodzie.

Klif morski - pozostałość nieaktywnego klifu morskiego, relikt z okresu Morza Litorynowego.

Wieś Chojnowo - położona malowniczo w lasach na skraju Wysoczyzny Elbląskiej. Założona w 1308 r. wieś czynszowa należała niegdyś do największych wsi Wysoczyzny Elbląskiej. Dziś zwraca uwagę przede wszystkim małymi obiektami sakralnymi (kapliczkami) prezentującymi najrozmaitsze style (od baroku do neogotyku), materiały i techniki wykonania. Pośród nich wyróżnia się drewniany krzyż ze skrzynką zawierającą wycięte z drewna Arma Christi, ostatnio odrestaurowaną. Jest to najpiękniejszy krzyż na całej Warmii.

Wieś Krzyżewo - wieś bardzo ładnie położona wśród lasów, należąca do gminy Frombork. Wieś założona jako ulicówka, posiada zachowany układ przestrzenny. Zabudowa przedwojenna, nie zniekształcona zabudową lat 70-tych. Zachowany został we wsi zespół kapliczek przydrożnych, znajdujących się na terenach otwartych lub na poszczególnych posesjach.

Miasto Frombork - miasto składa się z dwóch odrębnych części. Na wzgórzu założono gród warowny - wewnątrz murów wzniesiona została katedra, pałac biskupi i dwie wieże (Kopernika i Radziejowskiego). Na zewnątrz murów znajdują się kanonie, nowy pałac biskupi, szpital Św. Ducha, cmentarz i zachowany układ parku. Na dolnym tarasie nad wodą powstało średniowieczne miasto na planie prostokątnym z zachowanym kościołem p.w. Św. Mikołaja. Po zniszczeniach wojennych zachowany został budynek kościoła (obecnie użytkowany jako kotłownia miejska) oraz Wieża Wodociągowa na Kanale Kopernika, Baszta Żeglarska, neogotycki kościół poewangelicki, kilka kamienic przy ul. Elbląskiej i Kanał Kopernika - w części zasypany, odkryty na odcinku od Wieży Wodociągowej do wejścia do Zalewu Wiślanego.

Koniecznie we Fromborku warto zwiedzić zabytki, które świadczą o bogatej przeszłości tego miejsca. Są to:
Katedra gotycka (1388 r.) murowana, zachowana w dobrym stanie. Znajdują się tu wysokiej rangi zabytki: ołtarze, obrazy, rzeźby, płyty nagrobne i organy, (odbywają się tu koncerty). Ściany zdobione są polichromią. Na dziedzińcu Katedry znajduje się dąb Kopernika - pomnik przyrody.
Pałac Biskupi - gotycko-barokowy, stała rezydencja biskupów warmińskich.
Wieża Kopernika - gotycka, murowana, należąca do fortyfikacji obronnych.
Wieża Radziejowskiego (dzwonnica) - gotycka, obecnie planetarium i ekspozycja wahadła Foucaulta, z której rozpościera się piękny widok na Frombork, Zalew Wiślany i Mierzeję Wiślaną.
Zespół kanonii - 7 budynków znajdujących się na górnym tarasie.
Nowy pałac biskupi z XIX w. - neogotycki, murowany, obecnie siedziba parafii katedralnej we Fromborku.
Muzeum Mikołaja Kopernika - poświęcone jego pracy (znajduje się w zespole szpitalnym Św. Ducha), do którego wchodzi się od strony dziedzińca katedralnego.
Warto odwiedzić port żeglarski i przystań pasażerską. Port jest również miejscem odprawy granicznej, posiada status wodnego przejścia granicznego. Możemy stąd statkiem pasażerskim odbyć wycieczkę do Krynicy Morskiej lub wodolotem do Kaliningradu. Odbywają się tu imprezy żeglarskie i harcerskie.
We Fromborku warto zostać dłużej. Jest tu rozbudowana baza noclegowa: pole campingowe, hotele różnej kategorii, schronisko szkolne oraz restauracje, kawiarnie i bary.