Odcinek VIII: Rybina - (Izbiska - Drewnica - Żuławki) - Tujsk - Osłonka - Marzęcino (13,5 km) (MAPKA)

Z Rybiny, jeżeli czas nam pozwoli, możemy udać się wzdłuż rzeki Szkarpawy przez Chorążówkę, Izbiska, Przemysław do Drewnicy i Żuławki. Do Rybiny wracamy drugim brzegiem Szkarpawy przez Bronowo i Wiśniówkę. Warto zwiedzić tą część gminy Stegna o krajobrazie ukształtowanym przez kolonistów holenderskich - głównie mennonitów.

Nadzalewowa Trasa Rowerowa z Rybiny prowadzi drogą asfaltową przez Tujsk, Stobiec i Chełmek, położony nad rzeką Szkarpawą. Po drodze przejeżdżamy przez most zwodzony na rzece Tudze oraz rozlokowane siedliska rolnicze. Znajdujemy się na Obszarze Chronionego Krajobrazu Rzeki Szkarpawy. Przed nami rozpościera się charakterystyczny krajobraz żuławski: dalekie widoki łąk, pól uprawnych i rowy obsadzone wierzbami.

Dojeżdżamy do rzeki Szkarpawy. Tu nad brzegiem znajduje się wieś Chełmek. Po obu stronach rzeki ciągną się wysokie wały zabezpieczające tereny przed powodzią. Aby zobaczyć Szkarpawę, musimy wjechać na wał rzeki. Rzeka Szkarpawa należy do śródlądowych dróg wodnych delty Wisły. Stanowi najbliższe połączenie portu elbląskiego z portem gdańskim.

Z Chełmka trasa rowerowa prowadzi do Osłonki. W Osłonce zatrzymujemy się na krótki odpoczynek. Jest to miejsce, gdzie rzeka Nogat i rzeka Szkarpawa mają swoje ujście do Zalewu. Rozpościera się stąd daleki widok na wody Zalewu i Mierzeję Wiślaną. Tu znajduje się największa przepompownia na Żuławach, regulująca poziom wody w systemie rowów melioracyjnych.

Z Osłonki wzdłuż Kanału Panieńskiego droga prowadzi do Marzęcina.

Ważniejsze miejscowości na trasie to:

Wieś Rybina - położona w rozwidleniu rzeki Szkarpawy i jej odnogi Wisły Królewieckiej. Znajduje się tu rzadko spotykany węzeł hydrograficzny z przepompownią "Chłodniewo" (podobnej wielkością do przepompowni w Osłonce). Atrakcję stanowią zabytki techniki: most obrotowy kolejki wąskotorowej oraz dwa drogowe mosty zwodzone: jeden na rzece Szkarpawie, drugi na Wiśle Królewieckiej. Mosty stanowią dużą atrakcję. Warto się przyjrzeć ich podnoszeniu w celu przepuszczenia na drugą stronę przepływających tu jachtów. Na lewym brzegu przed mostem znajduje się niewielka przystań jachtowa. W Rybinie możemy obejrzeć budynek murowany z XVIII w. z założeniem parkowym zlokalizowanym w rozwidleniu rzek. Znajduje się tu hotel z restauracją i sklepy spożywcze.

Wieś Tujsk - o charakterze rolniczym, o zabudowie skupionej, z zachowanym układem podwójnej ulicówki: wzdłuż drogi i wzdłuż rzeki Tugi. Wieś nie zniszczona ani działaniami wojennymi, ani zabudową z lat 70-tych. Zachował się prawie w całości charakter i pierwotna zabudowa wsi. Ma się wrażenie, że czas się tu zatrzymał. Przeważa zabudowa zwarta, drewniana o bardzo wyraźnie zachowanym detalu. W centrum dobrze zachowany kościół rzymsko-katolicki (przedwojenne centrum handlowe). Na końcu wsi - nowy kościół z cmentarzem. Nad rzeką Tugą znajduje się most zwodzony, obok niego warty obejrzenia budynek holenderski.

Wieś Stobiec - wieś żuławska o charakterze rolniczym z dobrze zachowaną zabudową zagrodową. Najbardziej wartościowe budynki to cztery domy holenderskie.

Wieś Chełmek - wieś żuławska o charakterze rolniczym, położona nad rzeką Szkarpawą. Zachował się tu budynek drewniany w stylu żuławskim z bogatymi detalami architektonicznymi.

Osłonka - wieś nad rzeką Szkarpawą o zabudowie rozproszonej. Uwagę przyciąga duży obiekt usytuowany na Kanale Panieńskim. Jest to jedna z największych przepompowni na Żuławach Wielkich (druga podobna jest w Rybinie), która na tych terenach umożliwia regulację stosunków wodnych (system nawadniająco-odwadniający). Obszar żuławski powstał w XIII wieku, kiedy to osadnicy holenderscy, wykonując cały system rowów i urządzeń technicznych odzyskali od morza ten kawałek lądu.

Wieś Marzęcino - dawna osada rybacka położona nad Kanałem Panieńskim, obecnie wieś rolnicza.
Zachowany układ urbanistyczny stanowi jeden z najciekawszych na Żuławach planów osadniczych z potrójną ulicówką (droga, woda, droga) jednostronnie zabudowaną. We wsi jest dużo zieleni, szczególnie w strefie przywodnej kanału. Zachowało się tu dość dużo zabudowy przedwojennej: drewnianych budynków mieszkalnych z charakterystycznym dla tego rejonu detalem architektonicznym, kościół parafialny z XIX w. p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP o konstrukcji ryglowej oraz murowane wrota dawnej śluzy z 1884 roku (na północnym skraju wsi).

Wieś Drewnica - kiedyś fort obronny należący do Gdańska, położona w zakolu rzeki Szkarpawy w miejscu jej odejścia od Wisły, oddzielonej śluzą "Gdańska Głowa" . W Drewnicy zachowany jest układ ulicówki przekształconej w wielodrożnicę. Zabudowa wsi przeważnie z XIX w., dobrze zachowana. Wieś o walorach skansenu. Do najważniejszych zabytków należą: wiatrak koźlak - drewniany z XVIII w., dom podcieniowy z XIX w. i na południe od wsi śluza "Gdańska Głowa" (z wrotami odcinającymi Szkarpawę od Wisły - z końca XIX w.).

Wieś Żuławki - ulicówka przywałowa z bardzo wartościową zabudową. Zachowało się tu 5 budynków mieszkalno-inwentarskich z XVIII - XIX w., kościół, cmentarz i duży park.