STEGNA - HISTORIA GMINY

Pierwsze wzmianki o Mikoszewie, Jantarze i Stegnie pochodzą z XIII, XIV i XV wieku. We wczesnym średniowieczu wiódł tędy szlak handlowy do Sambii, a głównym towarem był bursztyn. W wieku XV przebiegała tu ważna droga pocztowa z Gdańska do Królewca. Już w XIII w. Krzyżacy sprowadzili na te tereny osadników z Flandrii, którzy potrafili odwodnić Żuławy. Jednak intensywne działania melioracyjne zapoczątkowali mennonici, którzy przybyli na te ziemie z Holandii. Ich dziełem były nie tylko osuszone uprawne ziemie, rozwój rolnictwa, ale i charakterystyczne budowle. Do dzisiaj zachowały się liczne domy podcieniowe i gburskie.

Mikoszewo jako osada rybacka związana z bursztynowym szlakiem znana była od 1243 roku. W XIII wieku znalazła się w Państwie Krzyżackim i z tym okresem związana jest relokacja tej miejscowości w 1378 roku. Stara nazwa tej miejscowości brzmiała Nickelswalde i miała się wywodzić od bogatego gbura Nickela, który w 1393 r. goszcząc Wielkiego Mistrza Krzyżackiego Ulryka von Jungingen zamiast ław użył dwunastu beczek pełnych złota. W połowie XV w. wieś przeszła pod władanie Gdańska, po pierwszym rozbiorze Polski znalazła się we władaniu Prus. Pod koniec XIX w. parlament Pruski zadecydował o wybudowaniu przekopu Wisły w okolicach wsi Mikoszewo (od tego czasu Mikoszewo znajduje się na prawym brzegu rzeki), aby uchronić Żuławy i Gdańsk przed powtarzającymi się powodziami. W 1895 r. zbudowano siedmiokilometrowy kanał i dwie śluzy z przeciwpowodziowymi wrotami (w Przegalinie i w Gdańskiej Głowie). Te wspaniałe pomniki myśli technicznej działają do dzisiaj i dobrze spełniają swoje zadanie.

Nazwa wsi Jantar wywodzi się z języka litewskiego, w którym jantarem nazywano bursztyn.
Miejscowość jest położona na prastarym bursztynowym szlaku i od dawna słynęła z bogactwa bursztynu pochodzącego z połowów morskich oraz zbieranego na plażach. Pierwsze wzmianki o Jantarze pochodzą z 1400 r. i znajdują się w księgach komturii malborskiej. Osada leżała w Państwie Krzyżackim od drugiej połowy XIV w., a po Pokoju Toruńskim przyznano ją Gdańskowi. W średniowieczu znajdowały się tu dwie karczmy. W skład dzisiejszej miejscowości wchodzą dawne osady Faulelacke, Neuwelt i Jantar.

Pierwsza wzmianka historyczna o Stegnie związana jest z rokiem 1432. Na terenach dziś należących do Stegny, 600 lat temu znajdowały się dwie wsie - Stegna - morska osada rybacka oraz Kobbelgrube (stadnina klaczy) - okolice kościoła. Pod koniec wojny trzynastoletniej Mistrz krzyżacki Ludwik von Erlichausen podjął się śmiałej próby opanowania drogi wodnej do Gdańska. Po 4-dniowej bitwie zepchnięto Krzyżaków na Zalew, a późniejszy atak wojsk Stollego oraz okrę tów z Elbląga rozgromiły flotę Wielkiego Mistrza. Fakt ten nazwano morskim zwycięstwem na Zalewie Wiślanym. Na terenie dzisiejszej miejscowości Stegna w roku 1465 prowadzone były rokowania pokojowe w sprawie zakończenia wojny trzynastoletniej, w których polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka reprezentował znany kronikarz, autor "Dziejów Polskich" - Jan Długosz. W starej części wsi zachowały się nieliczne domy drewniane z połowy XIX w. Najcenniejszym zabytkiem Stegny jest kosciół parafialny p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa z barokowymi organami.

W wielu wsiach gminy Stegna znajdują się zabytki stanowiące świadectwo działalności mennonitów na tych terenach. Żywe skanseny budownictwa drewnianego z przełomu XVIII i XIX wieku stanowią wsie Drewnica, Tujsk i Żuławki,w których zachowały się m.in. zagrody holenderskie, domy gburskie i domy podcieniowe.